Bir Sûfînin Yansımaları

Mevlânâ Celâleddin Rûmî, yalnızca tasavvuf tarihinin değil edebiyat, düşünce ve kültür tarihinin de önde gelen isimlerinden biridir. Onun şahsiyeti, eserleri ve öğretileri yüzyıllar boyunca farklı çevreler tarafından yorumlanmış ve yeniden anlamlandırılmıştır. Özellikle 2000'li yıllarda Mevlânâ'ya yönelik ilginin artması, onun tasavvuf kimliğinin yanı sıra evrensel, hümanist ve popüler bir figür olarak da ele alınmasına zemin hazırlamıştır. Bir Sûfînin Yansımaları: Son Dönem Türk Romanlarında Mevlânâ başlıklı bu çalışma, günümüzde Mevlânâ'nın hangi zeminde ve nasıl anlaşıldığına dair bir resim ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu çerçevede çalışma, Mevlânâ'ya dair algının belirgin biçimde değiştiğini gözlemlediğimiz 2000 yılı sonrasında kaleme alınan on eser ile sınırlandırılmıştır. Konu edinilen eserler değerlendirilirken Mevlânâ ve Mevlevîliğe dair temel kaynaklar esas alınmış, eserlerde yer verilen tasavvufî kavramlar, tasavvuf klasikleri baz alınarak karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Kurgunun tarihi vakıalarla çeliştiği hususlara da yeri geldikçe dikkat çekilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Mevlânâ ve Mevlevîliğe dair genel bir çerçeve sunulmuş, Mevlânâ'nın yaşadığı dönem, düşüncelerinin günümüze aktarılmasında önemli bir yere sahip olan Mevlevîlik tarikatı ve modern süreçte Mevlânâ algısının dönüşümüne etki eden unsurlar ana hatlarıyla ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Mevlânâ'yı konu edinen popüler romanlar ve düşünce eserleri, tasavvuf disiplini ve Mevlânâ'nın öğretileri doğrultusunda tahlil edilmiştir. Çalışmanın neticesinde son dönem Türk romanlarında Mevlânâ'nın çoğu zaman klasik tasavvuf geleneğinden farklı bir zeminde konumlandırıldığı daha çok evrensel bir fenomen ve sevgi ve hoşgörü merkezli hümanist bir karakter olarak algılandığı görülmüştür. Bu çalışma, söz konusu algı dönüşümünü çoksatan edebi metinler üzerinden takip etmeyi ve Mevlânâ'nın popüler kültürdeki temsil biçimlerine tasavvufî bir perspektiften bakmayı hedeflemektedir.