Din ve Maneviyat Psikolojisi ile Pozitif Psikolojinin Entegrasyonu

Din ve maneviyat psikolojisinin gelecekteki vizyonuna ilişkin çalışmalar yapan din psikologları, alanın çalışma konularının pozitif psikoloji konularıyla benzerliğine ve uyumuna dikkat çekmişler ve iki alanın entegrasyonunun din psikolojisinin gelişimine katkı sağlayacağını ileri sürmüşlerdir. Bu bağlamda araştırma, her iki alanda yapılmış çalışmaları inceleyerek entegrasyon açısından Türkiye'de gelinen noktayı ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla araştırmada kullanılan yöntem, “sistematik literatür analizi ve meta analiz” dir. Kitabın ilk bölümünde din psikolojisi ve pozitif psikolojinin tarihsel gelişimi hakkında bilgi verildikten sonra iki alanın entegrasyonunun imkânı tartışılmış ve entegrasyonun önündeki engeller, entegrasyona hizmet edecek çalışma konuları teorik perspektiften ele alınmıştır. İkinci bölümde ise sistematik literatür analizi ve meta-analizin yanı sıra araştırmanın yöntemi hakkında bilgi verilmiş ve bulgular literatür ışığında tartışılmıştır. Araştırma Web of Science ve TR Dizin veri tabanlarında taranan dergilerde yayınlanmış makalelerle sınırlandırılmıştır. “Din Psikolojisi”, “Din ve Maneviyat Psikolojisi”, “Dindarlık”, “Maneviyat”, “Manevî İyi Oluş”, “Pozitif Psikoloji”, “Psikolojik İyi Oluş”, “Öznel İyi Oluş”, “Karakter Güçleri”, “Umut”, Affetme”, “Hayatın Anlamı”, “Alçakgönüllülük”, “Sabır”, “Şükür” anahtar kavramlar olarak belirlenmiştir. Sistematik veri analizinden elde edilen bulgular, Türkiye'de pozitif psikolojinin araştırmacılar tarafından büyük ilgi gördüğünü ve sosyal bilimlerin psikoloji ile ilişkili çoğu alanında pozitif psikoloji konularının çalışıldığını göstermiştir. Diğer taraftan din ve maneviyat psikolojisinin “dindarlık ve maneviyat” temel kavramlarına farklı alanlardan araştırmacıların ilgisinin son yıllarda arttığı tespit edilmiştir. Umut ve affetme dışındaki karakter güçlerine araştırmacıların ilgisinin düşük olduğu, Türkiye'de pozitif psikoloji alanında en sık çalışılan konunun “iyi oluş” olduğu görülmüştür. İki alanın entegrasyonuna yardımcı olacak, literatürde yer alan ortak çalışma konularından “hayatın anlamı”, “karakter güçleri” ve “iyi oluş”, meta-analiz yapılacak temalar olarak belirlenmiştir. Yapılan meta-analizde “hayatın anlamı” ile “din ve maneviyat” arasındaki ilişkinin etki büyüklüğü hesaplanmış, aralarında pozitif yönlü güçlü sayılabilecek bir ilişki ortaya çıkmıştır. “Karakter güçleri”, “iyi oluş” ile “dindarlık ve maneviyat” arasındaki ilişkiye yönelik hesaplanan etki büyüklüğü ise aralarında pozitif yönlü küçük düzeyde bir ilişki olduğu göstermiştir.