Divriği Mucizesi; Selçuklular Çağında İslam Bezeme Sanatı Üzerine Bir Deneme

Mengücekoğlu hükümdarı Ahmed Şah ve karısı Turan Melek'in isteğiyle 1228'de yapımına başlanan Divriği Ulucamisi ve Şifahanesi'nin mimarı, Ahlatlı Hürremşah'tır. Fakat bu külliyenin kapı bezemelerindeki soyut figürlerin adı bilinmeyen heykeltraşının, dönemin taş işçiliğini aşan, özgün bir üslubu vardır. Divriği Mucizesi'nin ana konusu, gözden kaçmış bu öncesiz ve sonrasız üslup, bu eşsiz taş bezemeler.
Doğan Kuban, Divriği Ulucamisi ve Şifahanesi'nin bezemelerini sanatsal, sosyoekonomik ve kültürel tarihi çerçevesiyle ele alıyor, dünya sanat tarihi içinde gözden kaçmış bir başyapıta dikkat çekiyor... Kültürel değerlerimizi doğal ve sosyal kaderine bırakmaya alışmış bir toplum olarak bizi Divriği bezemeleri konusunda duyarlı olmaya davet ediyor...
Heykeltıraş ve ressam Ali Teoman Germaner'in Divriği bezemelerini yeniden çizdiği bire bir desenlerle ve fotoğraflarla zeenginleştirilmiş Divriği Mucizesi, hızla yok olan eşsiz bir kültür ve sanat mirasını yakından tanımak için eşsiz bir fırsat.

Divriği, bir mucizedir. Sanat tarihinde eşine az rastlanır bir mucize. XIII. yüzyılda Mengücekoğlu beyi Ahmed Şah'la eşi Turan Melek'in, uzak ve sapa Anadolu kendi Divriği'de inşa ettirdikleri cami-şifahane ikilisi, eşsiz bir mimarlık ve bezeme şöleni sunuyor yedi yüzyıl ötesinden günümüze. Döneminin sanat kurallarına kafa tutan özgün bir dışavurum; alabildiğine özgür bir betimleme coşkusu; çağları, biçemleri aşan olağanüstü bir taş ustalığı... Divriği'de adı unutulmuş bir yontucunun insanlığa armağan ettiği bu güzellik, bu coğrafyada tek ve benzersiz olma niteliğini bugün de sürdürüyor.

Doğan Kuban Divriği Mucizesi'nde, Divriği Ulucamisi ve Şifahanesini, tarihsel, toplumsal, sanatsal çerçeveleri içinde, ayrıntılı bir biçimde ele alıyor ve dünya sanat tarihinde gözden kaçmış bir başyapıta yeniden dikkatleri çekiyor.

Yontucu ressam Ali Teoman Germaner'in Divriği bezemelerinden yola çıkarak gerçekleştirdiği özgün baskı-çizimler, Ara Güler ve Murat Germen'in fotoğraflarıyla zenginleştirilmiş Divriği Mucizesi, Anadolu sanatının bu eşsiz doruğunu yeni bakış açılarıyla, bir kez daha gün ışığına çıkarıyor.
(İç Kapak)