Doğu Hilafeti’nin Toprakları;İslam Fethinden Timur’a Mezopotamya, İran ve Türkistan

Doğu Hilafeti'nin Toprakları, Orta Çağ İslam dünyasının tarihî coğrafyasını geniş bir zaman ve mekân ufkunda ele alan, klasikleşmiş bir başvuru eseridir. Guy le Strange tarafından 1905'te kaleme alınan bu çalışma, Irak'tan Horasan ve Afganistan'a, Anadolu'dan Hârizm ve Türkistan'a uzanan geniş coğrafyayı, erken dönem İslam fetihlerinden XV. yüzyıla kadar takip ederek tasvir eder. Eserin ayırt edici yönü, tarihî coğrafyayı yalnızca hudutlar ve yer adlarıyla sınırlamayıp, insan faaliyetleriyle iç içe geçmiş canlı bir mekân anlatısı hâline getirmesidir. Elinizdeki bu kitapta; İbn Havkal, İbn Hurdâzbih, İbn Rüste, İstahrî, İdrîsî ve Kazvînî gibi Orta Çağ coğrafyacılarının eserleri; Hâfız-ı Ebrû, Yezdî ve Ebü'l-Fidâ gibi tarihçilerin rivayetleri; İbn Cübeyr ve İbn Battûta gibi seyyahların gözlemleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Böylece İslam coğrafya geleneğinde dağınık hâlde bulunan malumat, sistematik bir bütünlük içinde bir araya getirilmiştir. Eserde eyaletlerin topografyası, şehir ve kasabaların konumu, tarım ve mahsuller, ticaret yolları ve emtia, yapılar ile yerleşim birimleri arasındaki mesafeler ayrıntılı biçimde ele alınır. Bölümler, Mezopotamya'dan İran'a ve Orta Asya'ya uzanan eyaletleri adım adım takip eden düzeniyle, hem karşılaştırmalı okumaya hem de müracaat amaçlı kullanıma imkân tanır. Aradan geçen zamana rağmen değerini yitirmeyen Doğu Hilafeti'nin Toprakları, Orta Çağ İslam tarihini mekân üzerinden anlamak isteyen tarihçiler, coğrafyacılar ve araştırmacılar için vazgeçilmez bir kaynak olma niteliğini bugün de sürdürmektedir.