Düşünce ve Dil

Bir sanatı, sanatçının kişisel tasavvuru değil, muhteva, sembolizm, üslup ve bunlardan dolayı da objektif unsurlar kutsal kılar. Muhteva kutsal kılar; kâh dini model açısından, kâh daha geniş anlamda, ama daima dini tarzda belirlenen konu işlenirken de böyle olmalıdır, başka türlü değil. Sembolizm kutsal kılar: kutsal kahraman -ya da insan biçimli sembol- belli biçimde giyinmeli veya süslenmelidir, başka biçimde değil, belli jestler yapabilir, başkalarını değil. Üslup kutsal kılar: imaj belirli bir görkemli formel dil içinde ifade edilmelidir, yabancı veya keyfi üslup içinde değil. Kısaca imaj muhtevasıyla kutsal, ayrıntılarıyla sembolik, işleniş tarzıyla görkemli olmalıdır; yoksa manevî gerçekliğini, dini usule ilişkin kalitesini ve evleviyetle kudsi niteliğini kaybeder. Sanatın bu kuralları çiğnemeye hiçbir hakkı yoktur, yoksa varoluş sebebi ortadan kalkar.