Hürriyet ve İtilaf Fırkası Nasıl Doğdu Nasıl Öldü

Fırka müşkilata düştüğü, perişan olmaya başladığı, fırka mensublarını tehlike kavradığı anda Ferid Paşa fırkayı da, arkadaşlarını da terkedip, fırkadan istifa etmişti. Ferid Paşa, iyi gün dostu imiş. Yine anlaşıldı ki bu zat, kuvvete itibar ediyor. Kuvvet gidince o da adamı bırakıyormuş; felakette ortak olmak gibi bir mertliği yokmuş. Demek onun dostluktan maksadı, dostlarını, bir şey elde etmek için alet etmekten ibaretmiş! İşte bu işlerde, Ferid Paşa, ahlakının zayıf kısımlarından bir takımını meydana çıkarmıştı. Yine Müşir Fuad Paşa reis intihab olundu. Müşarunileyh böyle zamanda riyaseti kabulden çekinmedi; Ferid Paşa'nın aksine bir ahlak gösterdi. Bu istifa meselesi fırkaya darbe olmuştu. İttihaçılar bunu dillerine dolaştırdı. İstifa, Anadolu'da intihabata pek muzır tesirler icra ediyordu. Bu sebeple, fırkaca hiç olmazsa Ferid Paşa'nın Fuad Paşa'yı reisliğinden dolayı tebrik etmesi ve bu tebrikatın gazetelerle ilan edilmesi su-i tesirin izalesi için tensib ve icra edildi.