İmgelem Dersleri

1975 güzünde Chicago Üniversitesi'nde bir felsefe hocası tahtaya iki eksen çizer. Yatayın bir
ucunda mevcudiyet, öbür ucunda yokluk; dikeyin bir ucunda inanç, öbür ucunda eleştirel mesafe.
Ortaya çıkan dört kadrana sırasıyla resmi, kurmacayı, izi ve halüsinasyonu yerleştirir. Bu basit
şema, Batı düşüncesinin yirmi beş yüzyıldır imgelem üzerine yürüttüğü tartışmanın haritasıdır ve
tabii bu kitabın da.
Paul Ricœur'ün ölümünden çok sonra ders notlarından derlenen İmgelem Dersleri, onun hiç
kitaplaştırmadığı bir dizinin tam metnidir. On dokuz derste Ricœur önce klasikleri okur:
Aristoteles'in phantasia'sını, Pascal'ın "yanılsamanın efendisi" dediği imgelemi, Spinoza'nın "-
mış gibi"sini, Hume'un çağrışım mekaniğini, Kant'ın iki Eleştiri arasında ikiye bölünmüş imgelem
kuramını. Sonra çağdaşlara döner: Ryle'ın tiyatro sahnesinde işlenen "numaradan cinayet"ine,
Wittgenstein'ın tavşan-ördeğine, Husserl'in Dürer gravürüne, Sartre'ın orada olmayan dostu
Pierre'in imgesine.
Ama asıl mesele son beş derste açılır. Ricœur, imgelemi algının soluk bir kopyası sayan bütün bir
geleneğe karşı çıkar: İmge, gerçekliğin eksik bir yankısı değil, gerçekliği yeniden betimleme
gücüdür. Metaforda, resimde, bilimsel modelde ve şiirde çalışan şey aynı yetidir: dünyayı
olduğundan başka türlü görmemizi sağlayan, böylece onu değiştirmemizin de önünü açan yeti.
Kurmaca, yalanın değil hakikatin bir kipidir.
İmgelem Dersleri, bir ders kürsüsünün canlı sesiyle yazılmış, düşüncenin kurulurken yakalandığı
ender kitaplardan biri.