İran İslam Cumhuriyeti Devlet Oluşumu;Humeynizm 3: Seküler Teokrasiye Dayalı Bir Güvenlik Devleti

Elinizdeki bu kitap 1979-2026 arası yarım asırlık İran İslam Cumhuriyeti devlet oluşumu ve dış politikasının tahlilini konu edinmektedir. Dış politikayı devlet oluşumuyla, devlet oluşumunu uzun dönemli tarihsel güç arayışı-meşruiyet krizi gerilimiyle açıklayan bu kitap, 1979 İran Devrimi sonrası kurulan İran İslam Cumhuriyeti'nin (1979-2026) devlet oluşumunu ifade eden Humeynizm'i seküler teokrasiye dayalı bir güvenlik devleti olarak tarif etmekte ve bu modeli yıkıcı radikalizm ve kurucu esneklik dengesine dayandırmaktadır. Böyle bir tarif sadece Humeynizm'in iki asırlık arka plan üzerine yükseldiği kavramsal zeminin anlaşılmasını değil aynı zamanda İran İslam Cumhuriyeti'nin uluslararası-devlet- toplum kompleksinin çalışma dinamiklerini anlamak için de oldukça elverişli olmuştur. Öyle ki İran İslam Cumhuriyeti'nde siyasi güç rekabetindeki muhafazakâr-reformist ve dış politikasındaki ideoloji-pragmatizm sarkacı bilmecesinin çözülmesi bu çalışmanın temel sorunsalı haline gelirken, söz konusu kavramsal zemin bu bilmecenin çözülmesinde oldukça ufuk açıcı olmuştur. Yani bu çalışma son iki asırlık tarihsel güç arayışı-meşruiyet krizi dinamiğini Humeyni ve sonrası döneme de uygulayarak bilmeceyi çözmeye çalışmıştır. Bu kitapta tarihsel güç arayışı-meşruiyet krizi dinamiğinin Humeyni sonrası siyaseti tanımlamak için kullandığımız thermidor (1989-2005) ve thermidor sonrası (2005-2026) dönemlerdeki devlet oluşumuna yansımasının ise muhafazakâr güvenlikçi devlet ile demokratik İslam cumhuriyeti arayışı arasındaki çatışma olduğunu savunduk. İşte bu çatışmada İran İslam Cumhuriyeti tecrübesinde ulemanın devletle bütünleşmesinden kaynaklı toplumsal temsil boşluğunu reformist ulema ve İslami entelijansiyanın reform siyasetinin doldurduğunu ve İran İslam Cumhuriyeti'nin gelecek uluslararası-devlet-toplum kompleksinin de bu dinamik tarafından belirleneceğini iddia ettik.