İş Gücü Piyasalarında Centilmenlik Anlaşmaları

İş gücü piyasalarında rekabeti sınırlayıcı centilmenlik anlaşmaları, işverenler arasında çalışan ayartmama, ücret tespiti, çalışma koşullarını belirleme ve bilgi değişimi gibi uygulamalarla; çalışanların istihdamını kısıtlayan, ücretleri yapay biçimde sabitleyen ve iş gücü piyasalarında rekabeti sınırlandıran mutabakatlardır. Bu centilmenlik anlaşmaları, emeğin mobilitesini kısıtlayarak, iş gücü piyasalarının doğal rekabet dengesini bozmaktadır.
Her ne kadar 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un (RKHK) lafzında iş gücü piyasalarına açık bir atıf bulunmasa da modern rekabet hukuku uygulamaları ve Rekabet Kurulu kararları doğrultusunda, bu piyasaların da RKHK kapsamında değerlendirilebileceği kabul edilmektedir. İş gücü, teşebbüslerin ürün ve hizmet üretimi açısından temel bir girdi olması nedeniyle piyasalarda, temel rekabet parametrelerinden biri olarak görülmektedir. Dolayısıyla, iş gücü piyasalarında yapılan centilmenlik anlaşmaları da RKHK'nın 4. maddesi bağlamında rekabet ihlali oluşturabilecek niteliktedir.
Eserde, öncelikle RKHK'nın 4. maddesinin iş gücü piyasalarına uygulanabilirliği tartışılmıştır. Ardından, piyasa kavramı ve yapısı temelinde iş gücü piyasalarının özellikleri açıklanmıştır. Yine, iş gücü piyasaları bağlamında centilmenlik anlaşması kavramı tanımlanmış, iş gücü piyasalarındaki yaygın türleri açıklanmıştır. Devamla, Rekabet Kurumunun centilmenlik anlaşmalarını nasıl izlediği, bu anlaşmalara yönelik tutumunu zaman içinde nasıl geliştirdiği, bu anlaşmaları ortaya çıkarmak için hangi yöntemleri kullandığı tartışılmaktadır. Son olarak, iş gücü piyasalarında ortaya çıkan rekabet ihlallerinin hem çalışanlar hem de piyasa dengesi üzerindeki etkileri değerlendirilmektedir.