İslam Borçlar Hukuku

İslam Borçlar Hukuku adlı bu eser, taraflar arasındaki sözleşmelere ilişkin borç ilişkilerini
düzenleyen kuralları sistematik bir çerçevede ele alan kapsamlı bir çalışmadır. Eserin temel
yaklaşımı borç ilişkilerini yalnızca iki tarafın ekonomik menfaatleri çerçevesinde değil, aynı
zamanda adalet, karşılıklı rıza, dürüstlük ve hakkaniyet ilkeleri doğrultusunda
değerlendirmektir. Bu bağlamda İslam borçlar hukukunun amacı, taraflar arasındaki hukuki
ilişkilerde haksız kazancın ve mağduriyetin önlenmesini sağlamaktır. Çalışmanın sistematiği;
akit teorisi, akitler ve şirketler şeklinde üç ana bölüm olarak şekillendirilmiştir. Çalışmanın
akit teorisi kısmında borç kavramı, borcun unsurları, kaynakları ve ifası, akdin mahiyeti,
akitlerde ileri sürülecek şartlar, muhayyerlik türleri, mal çeşitleri ve akdin sona ermesi
konuları incelenmektedir. Özellikle rızayı sakatlayan haller gibi ilkelerin borç ilişkilerindeki
belirleyici rolü ortaya konulmaktadır. Bu bağlamda ikrah, galat, tedlîs, tağrîr ve gabn gibi
akdin sıhhatini, bağlayıcılığını veya tarafların rızasını etkileyen hususlar ayrıntılı biçimde
açıklanmaktadır. Akitler bölümünde satış, satış akdinin rükün ve şartları, hükmü ve başta
olmak üzere murâbaha, vadîa, tevliye, trampa, açık artırma, kaporalı satış, bey'u'l-vefâ gibi
satış çeşitleri, faiz, şuf'a, sarf, selem, istisnâ', karz, icâre, âriyet, hibe, vedîa, vekâlet, kefâlet,
havâle, rehin, sulh gibi başlıca akit çeşitleri hem torik yapıları hem de uygulamaya yönelik
sonuçları bakımından analiz edilmektedir. Son bölümde ise karşılıklı borç doğuran ve klasik
fıkıh eserlerinde incelenen şirket konusu ele alınmaktadır. Bu kapsamda şirketin mahiyeti ve
şirket-i inân, şirket-i mufâvada, şirket-i emvâl, şirket-i vucûh ve şirket-i ebdân, mudârebe,
müzâraa ve müsâkât gibi çeşitleri irdelenmektedir. Eserde yalnızca tarihsel doktrin
aktarılmakla yetinmeyerek aynı zamanda ödünç verilen paranın aşırı derecede yükselmesi
veya çok değer kaybetmesi, enflasyon farkı, banka faizi, çek ve senet kırdırma, sigorta, banka
promosyonu, bireysel emeklilik, rent a car, ürün kirası, leasing, hava parası, banka teminat
mektubu gibi modern ticari hayat ve güncel ekonomik ilişkiler bakımından İslam borçlar
hukukunun nasıl yorumlanabileceği tartışılmaktadır. Mezheplerin görüşleri dayandıkları
deliller ve aklî gerekçeler ışığında mukayeseli biçimde sunularak okuyucuya eleştirel
değerlendirme imkânı sağlanmaktadır. Bu yönüyle çalışmada, İslam borçlar hukukunun
kavramsal bütünlüğünü, esaslarını ve çağdaş fıkhî meselelere uygulama imkânlarını görmek
isteyen araştırmacılar, ilahiyatçılar, lisansüstü ve lisans öğrencileri için akademik bir başvuru
kaynağı niteliğindedir ve yeni araştırmalara zemin hazırlamaktadır.