Kıraat Geleneğimizde Mısır Tariki Şeyh Atâullah Mesleği

Kırâat ilmi, hicrî beşinci yüzyıla kadar infirâd usulüyle tedris edilmiş ve herhangi bir sayısal sınırlamaya tabi tutulmamıştır. Ancak bu dönemden itibaren dokuzuncu yüzyıla değin kırâat-i sebʿa, dokuzuncu yüzyıldan itibaren ise kırâat-i aşere esas alınarak indirâc usulü benimsenmiştir. Kıraat tedrisatında kırâat-i aşere sistemine geçilmesiyle birlikte muhtelif eğitim usulleri ve ekoller (meslekler) teessüs etmiştir. Osmanlı kıraat geleneğinde en son teşekkül eden ekol olan Şeyh Atâullah mesleği, kronolojik olarak son sırada yer almasına rağmen, müdavimleri en fazla olan iki ana damardan biri olarak hayatiyetini günümüzde de sürdürmektedir. Elinizdeki bu eser; Şeyh Atâullah mesleğinin temel kaynaklarına dikkat çekerek, günümüz kıraat tedrisatında yaygın bir problem haline gelen kürrâse bağımlılığının azaltılmasına katkı sunmayı hedeflemektedir. İslâmî ilimlerin ve bilhassa kıraat ilminin omurgasını oluşturan isnad disiplininin önemini vurgulamak amacıyla, Şeyh Atâullah mesleğinin icazet silsilesinde yer alan ve bu ekolün kurucu metinlerini kaleme alan müellif şahsiyetleri gün yüzüne çıkarmaktadır. Eserde, Şeyh Atâullah mesleğinin usûl ve kâidelerine temas edilmekle kalmamış; Osmanlı kıraat tedrisatındaki diğer köklü ekoller olan Sûfî, İ'tilâf ve Mutkîn meslekleriyle de kapsamlı bir mukayese yapılmıştır. Ayrıca kıraat eğitimi alan bir talebenin müstefîd olması gereken temel malumat ile kıraat ilminin doğal bir neticesi olan tahrîrât disiplini ve bunun Osmanlı kıraat kültürü üzerindeki tesirleri tahlil edilmiştir. Günümüzde kıraat eğitiminin büyük oranda yalnızca kürrâseler etrafında daraldığı gerçeği göz önüne alındığında; bilhassa Şeyh Atâullah mesleğini tedris edenler için pek çok muğlak meseleyi şümullü bir nazarla ve pedagojik bir hassasiyetle ele alan bu çalışma, modern dönem kıraat talebelerine ana kaynaklara yönelmeyi ve sahadaki araştırmacılara rehberlik edecek mahiyette bir başvuru kaynağıdır.