Mekke'den Las Vegas'a;Mimari ve Kutsallık Üzerine Eleştirel Tezler

Mimarlık, Şehircilik ve Planlama Teorileri Profesörü Ali Abdurraûf'un kaleme aldığı elinizdeki kitap, adı geçen iki şehir özelinde mimari, kutsallık ve kapitalizm etrafındaki katmanlı ve gerilimli ilişkiyi ele alıyor. Asırlar boyunca Mekke'nin, Kâbe-i Muazzama'ya hürmet, tarihi mirasa saygı esasına dayalı organik bir canlı misali, yavaş ve kademeli bir genişleme sürecine rağmen, çağımızdaki her şeyi silip süpüren devasa genişletme ve geliştirme projeleriyle yaşadığı dramatik dönüşümüne dikkat çekiyor. Zira bu süreçte yeni projelere yer açmak için dinî, tarihî ve kültürel miras, itikadi gerekçelerle de meşrulaştırılmak suretiyle âdeta düşman ilan edilmiş, tahrif ve tahrip edilmiştir. Yazar iktisadi işleyiş, mimari anlayış, kutsalın konumlandırılması ve insana hissettirdikleri bakımından İslam'ın en mukaddes mekânı Mekke ile küresel kapitalizmin tüketim, eğlence ve kumar gibi şiarlarının merkezi olan Las Vegas arasındaki benzerliklere dikkat çekiyor: “Azami maddi kazanç, devasa boyut, kutsi ve efsanevi bir anlatım, görkemli bir kurgu, gerçeğin tahrif edilmesi, sahte ve kurgusal olana itibar” bu benzerliğin nirengi noktaları olarak öne çıkıyor. Görkemli otel mimarilerine serpiştirilen, Roma hamamlarını, Atina arenalarını hatta Firavun piramitlerini çağrıştıran masalsı, efsanevi ve mitolojik unsurlarla Las Vegas'ta olduğu gibi Mekke'de de kutsalın, âdeta bir tüketim nesnesine indirgendiğini öne sürüyor. Yazar, İslam nizamında tevhidi, takvayı, cemaati, adalet ve eşitliği esas alan, özünde şirke karşı bir tavrı barındıran hac ve umre ibadetinin ve Mekke-i Mükerreme'nin günümüzde tam aksine bireyciliği ve maddeyi putlaştıran âdeta şirk ve zulüm organizasyonu olan kapitalizmi tahkim edecek şekle büründürülmesini, kutsalın ve ibadetin istismarını, neticede manevi bir arayışla yola çıkan hacıyı, konfor arayan bir tüketici olarak formatlamasını cesaretle sorguluyor.