Osmanlı Tasavvuf Hayatında Bir Merkez: Şeyh Murâd Buhârî Dergâhı

Osmanlı tasavvuf hayatında tekkeler, yalnızca manevî eğitim mekânları değil; aynı zamanda şehir hayatının dinî, sosyal ve kültürel dokusunu şekillendiren kurumsal yapılardır. Bu çalışma, İstanbul'un önemli Nakşibendî merkezlerinden biri olan Şeyh Murâd Buhârî Dergâhını merkeze alarak, bir tekkenin tarih içindeki yerini ve işlevini ele almaktadır. Şeyh Murâd-ı Buhârî'nin İstanbul'a gelişiyle birlikte teşekkül eden dergâh, kısa sürede belirgin bir kimlik kazanarak kurumsal bir yapıya dönüşmüştür. Eserde, dergâhın kuruluşu, şeyh silsilesi ve irşad anlayışı ele alınmakta; tekkenin Osmanlı toplum yapısı içerisindeki konumu ve zamanla geçirdiği dönüşüm, arşiv belgeleri ve dönem kaynakları ışığında incelenmektedir. Dergâhın, bulunduğu çevreyle kurduğu ilişkiler aracılığıyla şehir hayatının sosyal ve kültürel yapısında etkin bir rol üstlendiği ortaya konulmaktadır. Şahsiyetler ve kurumlar üzerinden yürütülen bu anlatım, tasavvuf tarihinin somut bir merkez üzerinden okunmasına imkân sağlamaktadır. Şeyh Murâd Buhârî Dergâhı'nı konu alan bu kitap, Anadolu'da Nakşibendî-Müceddidî geleneğin Murâdiyye anlayışı çerçevesinde kazandığı özgün yorumu takip etme imkânı sunarken; dergâhın yetiştirdiği ilim adamları, sanatkârlar ve devlet ricâli üzerinden Osmanlı tasavvuf geleneğinin toplumsal ve entelektüel etkisini de gözler önüne sermektedir. Bu yönüyle eser, Osmanlı tasavvuf geleneğini tarihî süreklilik içinde anlamak isteyen araştırmacılar ve konuya ilgi duyan okurlar için bütüncül bir çerçeve sunmaktadır.